Huisarts? Bekijk de ontwikkelingen in je vakgebied
Wat staat de huisartsenbranche te wachten, nu en in de toekomst? Onze sectorspecialisten bespreken de 6 belangrijkste trends en ontwikkelingen.
Huisarts vormt spil van gezondheidszorg
Onderzoek laat zien dat mensen met een vaste huisarts langer leven (Pereira et al., 2018). Een vaste huisarts zorgt bovendien voor kostenbesparingen door minder medicatievoorschriften, minder doorverwijzingen en minder ziekenhuisopnames (Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, 2023).
Daarmee speelt de huisarts een cruciale rol in de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg. Tegelijkertijd staan de continuïteit en toegankelijkheid van huisartsenzorg onder druk.
1. Toenemende en complexere zorgvraag
De stijgende levensverwachting en de groei van het aantal 80-plussers zorgen voor een structurele toename van de vraag naar eerstelijnszorg. Het aantal patiënten met meerdere chronische aandoeningen (multimorbiditeit) groeit. Daardoor stijgt ook het aantal patiënten met een complexe zorgvraag dat een beroep doet op de huisarts.
Veel mensen met psychische problemen, een lichte verstandelijke beperking of een kwetsbare thuissituatie wonen langer zelfstandig en doen vaker een beroep op de huisarts. Daarnaast komen patiënten hulpbehoevender thuis na een poliklinische ingreep of een behandeling in een zelfstandig behandelcentrum.
\Ondertussen verschuift steeds meer zorg van de tweede lijn naar de eerste lijn. Gezamenlijk leidt dit tot een toenemende, bredere én complexere zorgvraag voor huisartsen en ondersteunend personeel.
2. Continuïteit binnen huisartsenpraktijken onder druk
In Nederland is 1 op de 20 mensen op zoek naar een (nieuwe) huisarts. Tegelijkertijd had in 2024 ongeveer 60% van de huisartsenpraktijken een patiëntenstop (Algemene Rekenkamer, 2025).
Goede toegang tot zorg vraagt dat iedereen in Nederland staat ingeschreven bij een vaste huisarts of huisartsenpraktijk. Daarvoor zijn meer huisartsen nodig die werken met een vaste patiëntenpopulatie. Dit versterkt de continuïteit van zorg en de samenwerking met andere professionals in de wijk en regio.
3. Duurzame inzetbaarheid van personeel
De personeelstekorten in de huisartsenbranche houden aan. Om mee te kunnen bewegen met veranderingen in de zorg, is de duurzame inzetbaarheid van medewerkers nodig. Het binden en boeien van medewerkers wordt daarbij steeds belangrijker.
Naast een passende beloning is het essentieel om medewerkers ruimte te geven voor groei en ontwikkeling, en hen actief te betrekken bij de praktijkvoering. Scholing en loopbaanontwikkeling helpen hen gemotiveerd, competent en toekomstbestendig te blijven.Ook taakdelegatie en taakherschikking dragen hieraan bij. Ze vergroten het gevoel van betrokkenheid, stimuleren multidisciplinaire samenwerking en zorgen voor een afwisselend takenpakket. Dit verhoogt het werkplezier, wat de verbondenheid met de praktijk versterkt.
4. Praktijkhouderschap
De praktijkhoudende huisarts heeft te maken met opvolgingsproblematiek. Drie factoren spelen hierbij een belangrijke rol:
• de keuzes van jonge huisartsen
• de keuzes van praktijkhouders om eerder te stoppen met werken
• het grote aantal huisartsen dat binnen 5 jaar de pensioenleeftijd bereikt (dat is ca. 15%, oftewel bijna 2.500 huisartsen die nu ouder zijn dan 60 jaar)
Veel jonge huisartsen overwegen praktijkhouderschap, maar ervaren de stap als groot. Ze willen vooral de verantwoordelijkheid delen, in de vorm van een duo-praktijk of groepspraktijk. Hoge werkdruk, personeelstekorten, huisvesting, administratieve lasten en werk-privébalans vormen daarbij mogelijke drempels.
5. Toekomstbestendige huisvesting
De toegankelijkheid van huisartsenzorg staat onder druk door een tekort aan ruimte. Volgens de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) ervaart 77% van de huisartsen hiervan nadelen.
Ruimtegebrek leidt tot verschillende knelpunten: praktijken kunnen geen extra personeel aannemen, geen nieuwe huisartsen opleiden vanwege ruimte-eisen en geen nieuwe patiënten inschrijven.
Praktijken met ruimtegebrek geven significant vaker aan geen nieuwe patiënten aan te kunnen nemen. Het tekort aan beschikbare praktijkruimten maakt huisartsen ook minder bereid om praktijkhouder te worden.
Het ruimtegebrek uit zich vooral in een tekort aan spreekkamers (Nivel). Door taakdifferentiatie en taakdelegatie hebben veel praktijken meer personeel, maar de beperkte ruimte belemmert een optimale inzet van deze zorgverleners. Hierdoor wordt het ook lastiger om een breder aanbod van (anderhalvelijns)zorg dicht bij de patiënt te bieden.
Daarnaast is er een trend naar meer clustering en concentratie van (eerstelijns)zorg in gezamenlijke huisvesting, zoals gezondheidscentra. Deze multidisciplinaire samenwerking sluit aan bij landelijke trends en beleidsinitiatieven die gericht zijn op integrale zorgverlening.
6. De huisartsenzorg van de toekomst is hybride
Om iedereen die zorg nodig heeft in de toekomst te kunnen voorzien van passende zorg (waarbij persoonlijke continuïteit centraal staat), moet digitale zorg een vanzelfsprekend onderdeel van de huisartsenzorg worden.
Digitale zorg kan de huisartsenzorg efficiënter en toekomstbestendiger maken, maar vervangt het fysieke contact met patiënten niet altijd. De huisartsenzorg van de toekomst is daarom hybride: een combinatie van fysiek en digitaal contact.
AI biedt veelbelovende kansen bij zorgvuldig en verantwoord gebruik. Bijvoorbeeld bij het eerste contact met de praktijk, triage-en consultvoorbereiding en de toepassing van spraakgestuurde verslaglegging.
Digitalisering leidt mogelijk tot een andere verdeling van taken en capaciteit in de praktijk. Dit kan bovendien bijdragen aan meer werkplezier en minder administratieve druk.
